A Candid Inquiry into the Controversies among Evangelicals · §610

Annotatio IV §.XXII: Torun Confession — earthly natural; heavenly SPIRITUAL MYSTICAL CELESTIAL; simultaneous exhibition

Torun Confession (Marchic symbolic): the Sacrament is earthly bread and wine plus heavenly body and blood — both most truly and really exhibited, but in diverse modes.

Earthly: natural/corporal; heavenly: SPIRITUAL, MYSTICAL, HEAVENLY mode held by faith alone. Bread and wine are called body and blood sacramentally and mystically — not substantially or corporally — by a joined simultaneous exhibition of earthly and heavenly, not bare signification or sealing only.

Latin

A munere nostro Theologico haud alienum videri potest, Ecclesiæ nostræ Marchicæ Symbolicam Confessionem Toruniensem de Cœna Domini… adduxisse in medium, quâ nullam de Cœna vidimus excellentiorem plenioremque: Constat igitur, inquiunt Torunienses, hoc Sacramentum rebus terrenis, pane & vino, & cælestibus, corpore & sanguine Domini, quæ diverso quidem modo, utraque tamen verissimè, realissimè, ac præsentissimè nobis exhibentur; nempe, Terrena, modo naturali, corporali & terreno; Cælestes verò MODO SPIRITUALI, MYSTICO ET CŒLESTI, quem Rationi & sensui inscrutabilem sola Fide tenemus… Hinc etiam Res terrena, Panis & Vinum, verè sunt & dicuntur ipsum corpus & sanguis Christi, nonquidem Substantialiter, aut CORPORALITER, sed SACRAMENTALITER & MYSTICE, seu, per & propter unionem Sacramentalem, quæ non consistit in nuda Significatione, neque tantùm in Obsignatione, sed etiam in CONJUNCTA ILLA ET SIMULTANEA REI TERRENE ET CŒLESTIS, quamvis diversimoda, EXHIBITIONE ET COMMUNICATIONE.

About this text

Samuel Strimesius — Prefatio through Controversiae Post Lutherum Controv. III-XIII + XV Tolerantia, Hexades Annotationum Prooemium and Annotatio I through Decem Theses / Francus plus Annotatio II §.I-§.VI and Annotatio III §.I–§.VII (through Cassellanum 1661) from Ingenua in Controversias Evangelicorum (Frankfurt an der Oder, 1708). Honest partial; Prefatio silence reasons, Annotatio III §.VIII+ fruits / §.IX+, Hexades theses body, deeper Controversiae / Part II remain.

English follows the locked 1708 Francofurti ad Viadrum Latin of Prefatio §I–II, Crimina defenses through III, Part I Protheoria through Controversiae Obices/Historia/Varii gradus, Formula Discord/Disparitas, Ulterius confirmatur / Classes / Formula protest / triplex differentia, Coena Domini Controversiae Priores through Precariae Hypotheses (Controv. print pp. 34–40), Controversiae Post Lutherum Natae Controv. III–XV tip (providence through De Tolerantia mutua; Controv. print pp. 40–78), Hexades Annotationum Prooemium H.I–§.III (Hexades print pp. 1–4 / PDF ~182–185), and Annotatio I De Augustana Confessione §.I–§.VIII tip (Hexades print pp. 5–24+ / PDF ~186–205+), reconstructed from Google Books PDF page images (ONB copy, id 3epYAAAAcAAJ) with pdftotext as check. No modern English was copied. Sister Halle digitization of Ingenua in Arminianismum (DOI 10.25673/65287) remains Anubis-blocked — skipped; Controversias only. Prefatio silence reasons, Annotatio I §.IX+, Hexades theses body beyond §.VIII, and remainder of Controversiae / folio remain.

Witnesses

This is an AI-assisted study translation. Source fidelity and completeness have not been independently certified. Open Latin on each section (or the Latin source witness link) for the source text. This is not a complete critical edition.