Man. Post. Cap. VI: PLAC fountain of evils in race not God; last-end change
Shall I say frankly what differs between your opinion and mine? I aim that the fountain and cause of all the human race's evils be referred to the human race itself, not to God. But your opinion looks to attributing it to God Himself: which I, by the reverence I bear toward my Creator and Redeemer, cannot endure. Inherent vice is the fountain of all actual sins. It is agreed between us that it draws origin from Adam's first actual sin. But it is asked first: what is the reason why that first actual sin corrupted Adam? I ascribe it to the very nature of that first sin, which was a change of the highest good, or last end—that is, apostasy from God as envious and malevolent, and turning to creatures as to the highest good or last end, against God's word. And since whatever we desire is either an end or a means to an end, and the last end contains bound to itself all means and all subordinate ends, when it was changed there followed a universal change of all that was moral in Adam; which change a bad conscience fleeing and dreading God—as offended, as angry, as judge, as enemy—increased and confirmed. But you do not hesitate to ascribe whatever it is to God Himself, who withdrew righteousness from Adam and deprived him of uprightness and holiness, so as thus to punish the actual sin and satisfy His justice.
Latin
Vis dicam ingenue quid intersit inter tuam sententiam & meam? Ego eo tendo, ut omnium malorum generis humani fons & causa in ipsum genus humanum, non autem in Deum referatur. Tua vero sententia eo spectat, ut ipsi Deo attribuatur: quod ego, qua erga Creatorem & Redemptorem meum ducor reverentia, pati non possum. Vitium inhaerens fons est omnium peccatorum actualium. Constat inter nos id ducere originem a primo peccato actuali Adami. Sed quaeritur primo, quae sit ratio, cur primum peccatum actuale Adamum corruperit? Ego id ascribo ipsi illius primi peccati naturae, quod fuit mutatio summi boni, seu finis ultimi, hoc est, apostasia a Deo, tanquam invido & malevolo, & conversio ad creaturas tanquam ad summum bonum, seu finem ultimum, contra Dei verbum. Quoniam autem quicquid appetimus est, aut finis, aut medium ad finem, & media omnia, omnesque fines subordinatos finis ultimus continet sibi colligatos, eo mutato secuta est universalis mutatio eorum omnium, quae in Adamo moralia fuerunt, quam mutationem subsecuta mala conscientia Deum refugiens & horrens, ut offensum, ut iratum, ut iudicem, ut hostem, auxit & confirmavit. Tu vero non dubitas id, quicquid est, ipsi Deo adscribere, qui iustitiam subtraxerit Adamo, eumque privaverit rectitudine & sanctitate, ut sic puniret peccatum actuale, & iustitiae suae satisfaceret.
About this text
New English, free to read. Open any section below.
English follows the locked 1661 Saumur Latin of Capita I–XIV partial through Man. Post. Caput IX (eph-ho / eph-ho pantes) before eph-ho / eph-ho pantes, reconstructed from IA PDF page images with Vision OCR and pdftotext as check. No modern English was copied. Cap. IX deepen+ remain.
Catalogue & scope
IA deimputationepri00lapl. Densify: Capita I–XII + Caput XIV + Man. Post. Cap. II–VI through Cap. X Rom. 5:14 tip. Not whole Disputatio; Cap. X Rom. 5:14+ / ~494 pp Disputatio remain.
Witnesses
- Copy-text Locked Latin, Caput Primum tip (Saumur 1661) (Latin)
- Checked print IA Text PDF tip-page extract of Caput Primum (Latin)
- Checked print IA DjVu OCR of the 1661 volume (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput II probable arguments I–VII (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput III necessary arguments (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput IV tip through Garissoles distinction (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput IV remainder through Drelincourt (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput V Distributio + Caput VI tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VI remainder Maresius args I–VIII (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VII tip Garissoles through Rivetus (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VII rest after Rivetus tip through Garissoles consequent confession (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VII §.6 causes-argument through Sed pergamus (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VII Denique / σκοπῷ–verbis tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VII Accedamus ἐφ᾽ ᾧ / aorist / lexicography tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VII Ad alias rationes Prima–Tertia tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VII Praeter aberrationem through Christ–Adam close (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VII Quarta ratio through Sed pergamus (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VII Quinta & ultima ratio through p.70 return (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VIII opening through Rom. 5:15 gift reductio (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VIII Calvin p.20 through hereditary-corruption close (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VIII Ex vs.16 through Chamier disertius close (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VIII IV Ex vs.17 through V Ex vs.18 Pelagius dilemma close (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VIII VI Ex vs.19 through Chamier/Martyr close before Caput IX (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput IX opening through roses reductio before Responsio secunda (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput IX Responsio 2 through Melchizedek close (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput X opening through Garissoles first ratio before alteram (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput X Theologorum auxilium through Bellarmine retorsion before Christi justitia (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput X Superest ultima through Placeus reply before Caput XI (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput XI Pelagian/Socinian/Remonstrant alienation before Caput XII (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput XII Daubuz antecedent/immediate open before v.19 (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput XII Tranfit vers. XIX Rom 5:19 / Chamier / Blancus before Cap. XIV (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput XIV Nullam extare / Manuscriptum posterius Cap. I before Cap. II (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. II §XIV Garissoles primi peccati naming / Placeus bile reply before duplex question (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. II Status Questionis before §III (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. II §III Garissoles fourfold / actualis (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. II duplex Immediata/Mediata before §XIX (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. II §XIX Tum in nomine before Deinde habitus (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. II GAR Deinde habitus before Posterior quaestio (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. II Posterior quaestio de poena before Cap. III (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. III Observata quaedam before Cap. IV (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IV Rursus observata through Prima ratio (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IV GAR Cameron–Amyraut vita promissa (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IV GAR Cameron–Amyraut vita promissa (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IV Tertia GAR three rationes (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IV Noli/Quarta/Quinta (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IV GAR 2 Quinta / Sexta tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IV GAR Ultimo / PLAC / GAR 2-4 tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IV GAR Denique / Vir Doctus threefold tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Caput V quid sit imputari tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Caput VI Examen Cap. IV tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI GAR 4 tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI Isaiah 55 / Subjungis tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI Chamier tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI Placeus replies tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI foedus-condition tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI GAR erotema 4 tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI GAR erotema 5 tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI GAR erotema 6 tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI infants/Confessio/Pighius tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI generative-faculty quarrel tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI last-end / pleasure-vs-generation tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI original-stain syllogism tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI poena/permission/natural-propagation tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI judgment-locution tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI Calvin Tertio tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII first courtier similitude tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII separability/judicial tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII penalties/meritorie tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII sons/Deut 24 tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII magist/power-vs-justice tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII second similitude Thomas/body tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII GAR Augustine/representation tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII 3rd similitude King/war tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII God-as-judge/Abraham tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII GAR Ezek 21 / just-with-unjust (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII Quarto/Quinto close (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VIII OT tree interdict open (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VIII Hypognosticon / interdict silence (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VIII sentence / common-penalty (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VIII personal words / quia paruisti (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VIII Gospel promise / seed of woman (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VIII death-reply / Ps 32 (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VIII Abraham / OT close (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX Rom 5:12 open (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX four proofs (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX name-distinctions (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX GAR/Beza (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX GAR Cap. VII § IX (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX GAR Cap. VIII Resp. 1 (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX PLAC vs GAR 3 (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX imputatum-est reductio (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX three senses of imputation (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. X Rom.5.13 open tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
This is an AI-assisted study translation. Source fidelity and completeness have not been independently certified. Open Latin on each section (or the Latin source witness link) for the source text. This is not a complete critical edition.